Početna BiH BIH NA PRAGU DEMOGRAFSKOG SLOMA! Broj rođenih duplo manji nego umrlih

BIH NA PRAGU DEMOGRAFSKOG SLOMA! Broj rođenih duplo manji nego umrlih

Višegodišnji trend negativnog prirodnog priraštaja u BiH nastavljen je i lani, kada je broj rođenih bio gotovo duplo manji nego broj umrlih, a stručnjaci upozoravaju na to da smo uz bijelu kugu i odlazak stanovnika u inostranstvo na pragu demografskog sloma.Prema podacima Agencije za statistiku BiH, lani je rođeno 25.870 djece, što je manje za 0,48 odsto u odnosu na 2020. godinu.

Statistika pokazuje da su tokom prošle godine umrle 48.503 osobe, što je više za 13,32 odsto u odnosu na godinu ranije. Kako su naveli, prirodni priraštaj u BiH je svih 12 mjeseci prošle godine bio negativan. To je, kažu demografi, samo nastavak trenda koji je započeo još 2007. godine.

– Ti negativni procesi prvo su se desili u Srpskoj, gdje je 2002. prvi put registrovana negativna stopa prirodnog priraštaja. Od tada iz godine u godinu imamo sve manji broj rođenih i sve veći broj umrlih – rekao je za “Glas Srpske” u ime Katedre za društvenu geografiju i demografiju na Prirodno-matematičkom fakultetu u Banjaluci Aleksandar Majić.

Kade se analizira posljednja decenija, kako kaže, vidljivo je da je broj rođenih između 9.000 i 10.000.

– Zabrinjava izrazito povećanje stope mortaliteta. Iz godine u godinu stanovništvo je sve starije. U naš penzijski sistem ulazi stanovništvo rođeno nakon Drugog svjetskog rata – rekao je Majić.

Sve manji broj beba, kako kaže, posljedica je upravo starosne strukture, jer je sve manji broj fertilnih žena.

Da su demografski trendovi u Srpskoj i FBiH zabrinjavajući te da vode ka demografskom slomu, smatra i demograf Stevo Pašalić, koji naglašava da je poseban problem to što je sve manje mladih u reproduktivnom dobu.

– Kada uz to uzmemo ono što ne prikazuje statistika, a to je iseljavanje i odlazak mladih ljudi, pa tome dodamo odgođena rađanja i sklapanja brakova, takozvani tempo efekat, dolazimo do višegodišnje crne statistike. Kada kažemo odgođeno to je iza 30 godine života, jer sada generacije studiraju pa to duže traje i prema tome ne možemo mi to vratiti u period šezdesetih i sedamdesetih godina prošlog vijeka, a to je učinila demografska tranzicija – rekao je Pašalić.

Kako kaže, nije lako naći rješenje za bijelu kugu u kratkom roku, ali ima sistemski dio mjera koje mogu odmah da budu primijenjene.

– Mora se, posebno naglašavam definisati migraciona politika, jer mi najviše ljudi gubimo iseljavanjem. Odlazi stanovništvo koje ima od 20 do 40 godina, upravo ono koje nosi stvaranje porodice, ekonomiju i sve ostalo – rekao je Pašalić.

Kada je riječ o smrtnosti, objasnio je da je u poređenju 2020. i 2021. godine uočljivo enormno povećanje broja umrlih, a to se najdirektnije može povezati sa pandemijom virusa korona.

Brak i razvod

Podaci Agencije za statistiku BiH pokazuju da je prošle godine sklopljeno 17.274 brakova, za 14,29 odsto više u odnosu na 2020. godinu. Razvedena su 2.103 braka, što predstavlja povećanje od 6,59 odsto u odnosu na godinu ranije. Stevo Pašalić kaže da je zbog pandemije i ograničenih kretanja u 2020. lani bilo više vjenčanja nego te godine, dok broj razvoda pripisuje kriznim vremenima, koja utiču na stabilnost brakova.

– Mi smo i dalje tradicionalno društvo i kod nas je brak značajna institucija, jer nam se djeca u 85 odsto slučajeva rađaju upravo u brakovima, dok se u Danskoj 50 odsto djece rađa u vanbračnim zajednicama – rekao je Pašalić.